Co łączy musical i dramat romantyczny?

Co łączy musical i dramat romantyczny?

Zaparzcie ulubioną kawę, usiądźcie wygodnie, ponieważ przeniesiemy się na chwilę tam, gdzie światła rampy spotykają się z mrokiem dziewiętnastowiecznych lasów. Zastanawialiście się kiedyś, co łączy Jeana Valjeana z Nędzników z bohaterami Mickiewicza? Chociaż dzieli ich ponad sto lat, okazuje się, że współczesny musical to w prostej linii „dziecko” romantyzmu.

Teatralna rewolucja, czyli „ma oszałamiać!”

Romantycy nie lubili nudy. Ich dramat powstał z buntu przeciwko sztywnym zasadom – chcieli mieszać lirykę, epikę, komedię i tragedię, by stworzyć coś zupełnie nowego. Hipolit Cegielski pisał, że dramat to wręcz najwyższa doskonałość poetycka, łącząca w sobie wszystkie żywioły.

Podobnie jest z musicalem. To gatunek, który nie boi się łączyć kontrastowych elementów: tańca, śpiewu i gry aktorskiej, by osiągnąć jeden cel – oszołomić widza. Romantycy marzyli o „teatrze zmienionym”, który byłby syntezą wszystkich sztuk. Dzisiaj to właśnie na musicalach widzimy realizację tej wizji, gdzie muzyka nie jest tylko tłem, ale „duszą i światłem” całej opowieści.

Bohater tragiczny w blasku jupiterów

Sercem każdej wielkiej historii jest człowiek. Bohater romantyczny to postać dynamiczna, która zmienia się na naszych oczach, dojrzewa i cierpi. Jest on rozdarty wewnętrznie, często walczy o to, w co wierzy, mimo że od początku jest skazany na niepowodzenie.

• •

  Valjean a Hrabia Henryk: w musicalu Nędznicy i Nie-Boskiej komedii Krasińskiego widzimy ten sam tragizm. Bohaterowie muszą wybierać między wolnością a obowiązkiem, postępem a tradycją.

• •

  Buntownik z wyboru: obydwaj wiedzą, że świat musi ulec zmianie, a ich walka, choć heroiczna, często kończy się katastrofą.

Miłość, która niszczy

Jeśli myśleliście, że nieszczęśliwa miłość to domena tylko Gustawa z Dziadów, to koniecznie przyjrzyjcie się Upiorowi w Operze. W obydwóch tych dziełach miłość nie jest słodką bajką, ale destrukcyjną siłą, która uniemożliwia normalne życie.

Upiór, podobnie jak Gustaw, wpada w obsesję. Obydwaj zostają porzuceni, znieważają cudze cierpienia i są skazani na wieczną samotność, uwięzieni w swoim nieszczęściu niczym zjawy. To właśnie ten mroczny, obsesyjny wymiar uczucia sprawia, że musicalowe historie tak mocno nas dotykają.

Inność, która przeraża i fascynuje

Kolejnym przystankiem w naszej podróży jest postać „Innego”. Kategoria ta stanowiła nierozerwalny element myśli romantycznej, skupiając się na różnicach kulturowych i indywidualnych.

Doskonale widać to w musicalu Notre Dame de Paris. Quasimodo, podobnie jak karzeł z opowiadań Krasińskiego, jest odrzucony przez społeczeństwo ze względu na swój wygląd. Jest „nietutejszy”, oderwany od świata i skazany na anonimowość. Romantycy używali postaci „Innego”, by pokazać lęk społeczeństwa przed obcością – musical robi to samo, poruszając nasze sumienia.

Dwie dusze w jednym ciele, czyli musicalowy mrok

Na koniec nie sposób nie wspomnieć o dualizmie. Filozofia romantyczna zakładała istnienie dwóch przeciwnych sił – dobra i zła – które nieustannie ze sobą walczą.

• •

  Faust i Jekyll: bohater dramatu Goethego i doktor Jekyll z musicalu to niemal lustrzane odbicia. Obydwaj są wykształceni, pragną naprawić świat, ale wchodzą na zakazaną drogę, która przynosi im zgubę.

• •

  wewnętrzny spór: Jekyll, tak jak Faust, odkrywa, że zło jest nierozerwalną częścią każdego człowieka. Ich historia to ostrzeżenie przed własnymi ambicjami, które mogą wymknąć się spod kontroli.

Musical – nowa twarz romantyzmu?

Współczesny musical to niezwykle elastyczna forma, która potrafi łączyć tradycję z popkulturą. To sztuka, która nie boi się wielkich pytań o sens życia, śmierć i miłość, czyli o to wszystko, co najważniejsze było dla romantyków.

Zatem następnym razem, gdy zasiądziecie w teatralnym fotelu i usłyszycie pierwsze nuty uwertury, pamiętajcie – to nie tylko show. To żywy dialog z naszymi największymi wieszczami.